جامعه شناسی

بنابراین بدون داشتن ذخيرها یي از سرمايه فرهنگي و تسلط یافتن بر ايده هايي كه از طريق مصرف فرهنگي فعال،دائمي و انتقادي به وي منتقل مي شود، جوانان قادر به كسب شايستگي برای مقابله با الگوهای فرهنگی بیگانه نخواهند بود.بعبارتی مصرف و سبک زندگی فرهنگی در شکل دادن به حیات فرهنگی جوانان و رسیدن به سطحی که بتوانند نقش هایی را که از آنها انتظار می رود ایفا کنند جزء عوامل مهم و محوری قلمداد می شود.

ورود تئوری ها ی غربی در قالب رسانه های جمعی ، شبکه های اجتماعی و گسستن یکسویه  از سنت های ارزشمند اجتماعی و دینی پیامدهای همچون  مد گرائي و آرايش غربي در بين نوجوانان و جوانان دانش آموز  را بوجود آورده است.

بدیهی است که بحث نوسازي در ایران خيلي سريع و شتابان اتفاق افتاده است و بسياري از تغييرات متناسب با شرايط فرهنگي، سياسي،جغرافيايي ،اجتماعي، اقتصادي منطقه نبوده است ، در فرهنگ غربي،ابزار متناسب با نياز ،ذهن و خواسته ابداع مي شود به عبارت ديگر زماني ابزاري ابداع مي شود كه ذهنيت آن شكل گرفته ،نيازش وجود دارد ، فلسفه اش تبيين شده و همه بسترهاي نرم افزاري آن آماده است و نيازمند آن ابزار است ،كه ابداع شود بعبارتي ابزار با نرم افزار ،ذهن ،روحيه و احساسات و نگرش هاي مردم هماهنگ است.

در منطقه اي كه ما زندگي مي كنيم اول ابزار مي آيد و پس از آن نرم افزار، در حالي كه ابزار هيچ گاه نمي تواند نرم افزار ايجاد كند چون فكر توسعه ، يك نرم افزار است يك انديشه ،فلسفه،نياز مي تواند ابزار ايجاد كند اما ابزار نمي تواند آن را بيافريند

ظهور قدرت های پنهان اقتصادی جديد به همان اندازه جنگ هاي فيزيكي وعيني،نتايج تخريبي بر اذهان و رفتارهاي جوانان و دانش آموزان ايران داشته و دارد ، اگر اعمال قدرت در گذشته به شكل زورِ لخت و عريان و در قالب جنگ و سيطره همه جانبه ، افراد جامعه را تحت سرسپردگي اجباري خويش قرار ميداد ولي امروزه صاحبان قدرت، تمام تلاش خود را به كار مي گيرند تا خود را در لايه هاي مختلف اجتماعي پنهان كنند و در می یابیم كه تئوريها، آرام و خزنده ، در قالب رسانه هاي جمعي و يا از طريق فيلم و سريال، الگوهاي فكري و مصرفي غربي را تئوريزه مي كنند و بدين سان باورها و ارزشهاي جديدي كه با ارزش هاي حاكم بر جامعه در تضاد است  در ذهن جوانان  نقش مي بندد و اين بخش از جامعه را تحت انقياد خويش قرار مي دهد و در اين راستا اين الگوهای وارداتی به مرور تبديل به كنشِ كنشگر مي شود.

” لئو مك و لاي“ انگليسي در مورد روش تعليم و تربيت انگلستان در ميان مردم هند گفته است : “ ما بايد حد اكثر توان خود را بكار ببريم تا طبقه اي بوجود آيد كه بين ما و ميليون ها افرادي كه برآنها حكومت مي كنيم مترجم باشند ، طبقه اي از اشخاص كه از لحاظ خون و رنگ هندي ولي از جهت ذوق ، عقيده و اخلاق ،هوش و فكر انگليسي باشند “. لذا،در می یابیم که پايه هاي اين رویکرد بر اساس تفكر فوق بوده است. در قرن حاضر به علت توسعه و گسترش وسائل ارتباط جمعي مانند تلويزيون ، ماهواره ، كامپيوتر و ديگر وسایل رسانه اي، شكل تهاجم مرموز تر شده و در چرخة نياز به اطلاعات و آگاهي هاي مورد، نياز اين غول هاي رسانه اي ، همانند چاقوي دو دم عمل كرده و در اثر كمترين غفلت ،افراد را تحت تاثير و هجمه خود قرار مي دهند .بعبارتی از تعامل و استفاده نا آگاهانه ازچنين رسانه هائي، نفوذ فرهنگ غربی بصورت آرام و به زيان فرهنگ خودي و بصورت باور درونی در ذهن دانش آموز  شكل مي گيرد(قومی فر ،محمد،1385) .

آرايش و مد گرائي مظاهر فريبنده اي است که در قالب تمايلات ، آرزو و آمال ،در ذهن جوان امروزی شکل می گیرد و بیشتر خاص جوامع مدرن و پست مدرن است که به شكل آرام و تدريجي از طريق ارائه مدل هاي گوناگون در لباس ، كفش ، آرايش و صور مختلف خود نمائي می نماید؛ و این مسئله در صورتی شکل ناهنجار به خود می گیرد که این تمایل به تغییر ،تبدیل به ضرورتی اجتناب ناپذیر در ذهن جوان متبلور می شود  و  بر گرايش هاي اعضای جدید جامعه ویا بعبارتی دانش آموزان تاثير مي گذارد . بر اين اساس است كه الگوهای فرهنگی غیر بومی از طريق مد هاي لباس ، آرايش و … رايج مي گردد و چنين نمودار مي كند كه زيبائي ، قدرت ونفوذِ فرد متاثر از ظاهري خاص و سبك معرفي شده آنان است .

لذا شاهد استحاله ی ارزش ها و تضعيف فرهنگ خود باوري و استقلال ، وحدت ملي و القاء تعارض بين توسعه كشور و ارزشهاي مشترک جامعه هستیم . به علت  پايين بودن اطلاعات و آگاهي هاي مذهبي بعضي از خانواده ها و نداشتن معيار هاي لازم براي تشخيص مظاهر فريبنده از رفتار هاي اصيل و اخلاقي که تمدن را در خلاف اصول دینی تصویر سازی نموده و گرایش به دین را نوعی عقب ماندگی تلقی نموده اند  ، اهمیت پژوهش در این  زمینه را دو چندان کرده است .

در عصر جدید که عصر انفجار اطلاعات نام گرفته است قدرتهای اطلاعاتی و اطلاع رسانی اغلب در دست کشورهای قدرتمند جهان است و با امکانات اطلاع رسانی خود از مرزها و حتی دیوار خانه ها گذشته و فرهنگ خود را به درون منازل مردم دنیا آورده اند .امروزه شبکه های خارجی تلویزیون و ماهواره از مرزها می گذرد و روزانه ساعات زیادی از وقت مفید نوجوانان را پر می کند .لذا باید نقاط آسیب پذیر را شناخت و با برنامه ریزی علمی چنان به تقویت فرهنگ ملی و مذهبی همت گماشت تا بتواند در مقابل امواج ماهواره و تهاجم فرهنگهای دیگر ماندگار باشد. مد پدیده ای رایج و گریبانگیر جامعه ی مصرفی کنونی است و گرایش به مد بیانگر تلاش در جهت نو کردن و تغییرات در صورت های ظاهری زندگی است.

            لذا با نگاهی جامعه شناختی به پدیده الگوهای فرهنگی جدید که از طریق مختلف از جمله: ارائه تصاويرمستهجن و فيلم هاي محرك ، الگو سازي هنرپيشه هاي غير متعهد ، معرفي مظاهر دنيوي و مصرف گرایی ،ارائه اشعار و مقالات غیر ارزشی و جهت دار که برای دور کردن جوانان از ریشه ها و پتانسیل های فرهنگی طراحی گردیده و تئوریزه می شوند شاهد گسست فرهنگی و به نوعی شکاف نسلی هستیم که می رود جامعه را دچار نوعی نابسامانی فرهنگی نماید  ، بنابراین با توجه به اينكه دانش آموزان در مرحله اي از چرخه زندگي قرار دارند كه هنوز شخصيت آنها در حال شكل گيري است و هم چنين در معرض بيشترين ميزان استفاده از كالاهاي فرهنگي گوناگون قرار دارند ، مطالعه نقش اين عوامل بر فرآيند هويت يابي نوجوانان از اهميت ويژه برخوردار مي باشد.

البته میزان احساس بی هویتی اجتماعی و میزان هویت یابی در قالب گرایش به الگوهای غربی بطور خام ،در بین نوجوانان متظاهر به الگوهای غربی بیشتر از نوجوانان غیر متظاهر به الگوهای غربی است .بنابراین نتایج کلی تحقیقات نشان داده است که گرایش نوجوانان به الگوهای غربی و تبیین آن با احساس بی هویتی اجتماعی نسبت به نظام اجتماعی فقط در شکل ظاهر وجود ندارد بلکه در سطوح مهمتر و حساستر،حتی در بین نوجوانانی که در ظاهر گرایش به غرب ندارند نیز وجود دارد.مهمترین راه حلی که برای مسئله ی مورد نظر پیشنهاد می گردد تحول در عوامل زمینه ساز احساس هویت اجتماعی و ایفای نقش آنها متناسب با الگوها و هنجارهای جامعه ی خودی است.