خانه | آرشیو | پست الکترونیک
مراحل ، نکات و منابع جامعه شناسی جهت آمادگیِ شرکت در آزمون دکترا

مراحل ، نکات و منابع جامعه شناسی جهت آمادگیِ شرکت در آزمون دکترا

 

اول) مراحل اصلی آزمون دکترا

1-هر رشته ای معمولاً یک یا چند دانشگاه مقطع دکترای آن را داراست. رشته و دانشگاه را انتخاب می کنید(چند دانشگاه را نیز می توان شرکت کرد: مثلاً دکترای جامعه شناسی تهران ، تبریز و دکترای جامعه شناسی دانشگاه آزاد) و دفترچه (کارت اینترنتی) آن را تهیه کرده و ثبت نام می کنید. باید توجه داشت که آزمون دکترا در ایران هنوز بصورت پراکنده و ناهماهنگ انجام می پذیرد و بهترین راه اطلاع از زمان ثبت نام و بقیه ی مراحل آن ، حضوری یا به واسطه ی اساتید و دانشجویان آن دانشگاه است.البته در سایت و روزنامه ها نیز اطلاع رسانی می شود.و غالباً آزمون دکترای دانشگاه آزاد در اواخر سال و آزمون سراسری در اردیبهشت صورت می پذیرد.

2- بعداز انجام این مرحله ، با توجه به ظرفیت ها، تعدادی را تلفنی (معمولاً ماههای وسط تابستان) به مصاحبه دعوت می کنند. به آنها پیشنهاد می شود که تمامی سوابق خود را مستندآماده کرده و به جلسه بیاورند. مانند مقالات چاپ شده ، کتب نوشته شده، مدارک هیئت علمی، سوابق تدریس و ...

مصاحبه جلسه ای است با حضور دانشجوی دعوت شده و اساتید آن رشته. در دانشگاه آزاد گویا حسب رتبه (نه فامیلی و...) افراد را به اتاق مصاحبه دعوت می کنند. رتبه ی علمی بسیار مهم و اصلی است.

در این جلسه (که برای اساتید نوعی معارفه و ارزیابی کلی است) سوالاتی از سوابق کاری، آشنایی، حوزه های مورد مطالعه و علاقه ، مدارک تحصیلی ، پایان نامه( مراحل کاری، فرضیه ها، چارچوب نظری ، نتایج و پیشنهادات) و گاهی هم یک یا چند سوال تخصصی و سطوری ترجمه ی انگلیسی پرسیده می شود.

3- بعد از مصاحبه ، در سایت دانشگاه ها و روزنامه های کثیرالانتشار (مانند آفرینش و...) اسامی نهایی قبول شدگاه آزمون دکترا اعلام می شوند که در آن ، با دادن اطلاعاتی حاوی شماره ی داوطلبی جلسه ی امتحانی یا نام و نام خانوادگی و نام پدر و شماره شناسنامه و یا شماره ملی و... کارنامه ای از نمرات ، رتبه  و ... قابل مشاهده و پرینت است. اطلاعیه ای هم مبنی بر زمان و مدارک لازم جهت ثبت نام صادر می شود.

اهم مدارک عبارتند از:

(اصل)مدرک کارشناسی ارشد ؛ عکس ؛ (اصل)شناسنامه و کارت ملی؛ وضعیت نظام وظیفه ؛...

 

دوم) نکاتی مهم در نحوه ی پاسخگویی به سوالات دکترا

اغلب آزمون های دکترا به صورت تشریحی است. اگر تستی هم داشته باشد دانشگاه قبلاً اعلام می کند.

آزمون دکترای جامعه شناسی معمولاً دارای پنج نمونه سوال(برگه سوال) است.

بینش(نظریه) ، روش تحقیق و آمار ، زبان خارجی ، حوزه های تخصصی 1 و حوزه های تخصصی 2

سه مورد اول اصلی و دو مورد آخر با توجه به گرایش و دانشگاه تغییر می کند.

سوالات هر قسمت هم ممکن است معمولاً بین 1 سوال تا 6 سوال است.

 

 

برای پاسخگویی ضمن درنظر داشتن مدت زمان پاسخگویی و تعداد سوالات ، سعی کنید چنین عمل کنید:

-  ابتدا چهارچوبی کلی از پاسخ مدنظرتان را طراحی کنید.(مانند قفسه کتابخانه)

-  سپس پاسختان را به مانند مقاله ، قسمت بندی کنید.(مقدمه ، کلید واژه، نتیجه گیری)

-  از شماره بندی ، تقسیم بندی ، جدول و نمودار(در صورت لزوم وامکان) ، منبع و ارجاع، معادل های انگلیسی کلمات کلیدی و اسامی، استفاده ی بهینه ببرید. از زوائدنویسی و حاشیه ی بی ربط بپرهیزید.

-  از حداقل دو رنگ خودکار استفاده کنید. پاراگراف بندی و علائم ویرایشی مانند (؛ , - - ؟ ! . : «» ) را رعایت کنید.

-  سعی کنید پاسخ هایتان به صورت تجزیه و تحلیلی، پخته و پرداخته و روان باشد.

 

سوم ) منابع

معمولاً هر دانشگاه برخی منابع ویژه ی خود را با توجه به طراحان سوالات معرفی می کند.پس در کل سه نوع منابع را پیشنهاد می کنیم:

منابع اصلی

منابع فرعی

منابع ویژه

1- منابع اصلی: عبارتند از آن دسته کتب و مقالاتی که هر دانشجوی خواستار شرکت در آزمون دکترا به مطالعه ی حداقل یک بار آنها یا قسمت های زیادی از آنها نیازمند است. بیشتر نقش آشناسازی و ورود به دنیای جامعه شناسی برای دانشجویان غیرمرتبط و یاداوری برای مرتبط ها را دارند.

2- منابع فرعی : گستره و زمینه های مطالعه ی جامعه شناسی بسیار وسیع است. به ویژه در مباحث حوزه ی جامعه شناسی که دارای شعبه ها و منابع فراوانی است. در این خصوص برای هر یک از مباحث مهم و اصلی جامعه شناسی کتب زیاد ، مهم و به روزی می توان معرفی کرد.

3- منابع ویژه : برخی از دانشگاه ها با توجه به گرایش رشته و تسلط تفکر استاد یا اساتیدی خاص ، منابعی را معرفی می کنند که شاید برای دیگر دانشگاه ها چندان مهم نباشند. اطلاع از این منابع ویژه حائز اهمیت  است به ویژه هنگامی که با طرز اندیشه و سوالات طراح آن نیز آشنا باشید.

ویژه به این معنی نیست اینها خاص و مهم اند بلکه برای بعضی واحد و دانشگاه ها مطرح ترند.

جهت اطلاع از تازه ترین کتب مهم منتشرشده و منابع با دانشجویان دکترای آن رشته هم مشورت نمایید.

 

 

 

 

 

الف) بینش (نظریه)

 نظريه هاي جامعه شناسي:

1.      نظريه هاي جامعه شناسي در دوران معاصر    ريتزر

2.      مراحل اساسي انديشه در جامعه شناسي         ريمون آرون

3.      زندگي و انديشه بزرگان جامعه شناسي          كوزر لوئيس

4.      پيدايش نظريه جامعه شناسي                      ترنر   ترجمه  لهسايي زاده

5.      ساخت نظريه اجتماعي                            ترنر ترجمه لهسايي زاده

6.       بنياد هاي نظريه اجتماعي                        ريتزر   ترجمه آزاد ارمكي

7.      متفكران بزرگ جامعه شناسي                    راب استونز   ترجمه ميردامادي

8.      انسان اجتماعي                                     دارندورف

9.      كنش ارتباطي                                       هابرماس

10.  قواعد روش جامعه شناسي                            دوركيم

11.  تقسيم كار دوركيم                                     دوركيم

12.  خودكشي                                               دوركيم

13.  صور ابتدايي حيات ديني                             دوركيم

- مباحث مربوط به فوكو، هابرماس،گيدنز، بورديو، پيرامون مدرنيته و قدرت

- کتاب نظریه های تنهایی ؛ آزاد ارمکی ؛ سه گانان کاستلز

- جزوه نظريه هاي جامعه شناسي عبدالهي

درس نظریه های جامعه شناسی:

داوطلب باید به کتابهای نظریه های جامعه شناسی ریتزر ویان کرایپ وکتاب تبیین در علوم اجتماعی از دانیل لیتل تسلط داشته باشد.ومباحث بینشهای جامعه شناسی را بصورت دسته بندی شده مطالعه نماید.

برنامه پیشنهادی:

طبقه بندی مباحث نظریه ها وبینشهای جامعه شناسی:

الف) جامعه شناسان کلاسیک(کنت-تونیس-پاره تو-دورکیم-زیمل-وبر...)

ب) مکاتب جامعه شناسی پوزیتیویسم ونوپوزیتیویسم-تطورگرایی-نوتطورگرایی-کارکردگرایی-نوکارکردگرایی-ساخت گرایی-ساختارگرایی-ساخت شکنی-مکاتب تضاد وانتقادی ونومارکسیست ساختی-کارکردی-مکتب شیکاگو-مکاتب تفسیری-پدیداری-کنش متقابل نمادی-اتنومتدولوژی-مبادله-ساخت یابی-جامعه شناسی انتقادی میلز...)

ج) جامعه شناسان معاصر: بوردیو- فوکو- گیدنز- هابرماس- کاستلز- جفری الکساندر- لومان-آدورنو- مارکوزه-سی رایت میلز- اریک فروم-جیمزکلمن- هورکهایمر- کوزر...

د) نظریه ها ومفاهیم خاص در جامعه شناسی

در مباحث جامعه شناسان کلاسیک باید ریشه های فکری-معرفت شناسی -روش شناسی ومفاهیم کلیدی جامعه شناسی استخراج وبه صورت تطبیقی مقایسه شوند.مانند تفاوت روش شناسی وبر و

دورکیم ویامفهوم طبقه اجتماعی در آراء وبر ومارکس ویا حتی مفهوم ساده «جامعه» را درآراء تونیس و دورکیم و... پی گیری شود .

بعنوان نمونه:

۱)ریشه های اجتماعی سیاسی اقتصادی وفکری مارکس

۲)  روش شناسی وبر

۳)مفاهیم کلیدی وبر

۴)نظریه سازی در آراء وبر

۵)نکات قوت وضعف آراء وبر

۶)بررسی تطبیقی آراء وبربا دورکیم ودیگر جامعه شناسان

۷)آثار وبر

اگر میخواهید نظریات را خوب یادبگیرید حدود۲۵ جامعه شناس برجسته راطبق همان مثال بالاکه عرض شد بایک دسته بندی ۷تایی خلاصه برداری کنیدوبااین کارکلی ازدیگران جلوترخواهیدبود.همان طور که عرض شدسعی کنید کتاب نظریات ریتزرترجیحا ترجمه دکتر محمدصادق مهدوی انتشارات دانشگاه شهید بهشتی را تهیه کنید وکتاب تبیین درعلوم اجتماعی از دانیل لیتل ترجمه دکتر سروش راحتما مطالعه کنید.سعی کنید نمونه سئوالات آزمون دکتری جامعه شناسی دانشگاه آزاد ازسال ۷۹تا۸۷راازانتشارات جامعه شناسان درتهران را حتما"تهیه کنید.

ب) روش تحقیق و آمار

 1.      پيمايش در تحقيقات اجتماعي                              دواس

2.      روش تحقيق در علوم اجتماعي    جلد سوم               ساروخاني

3.      مقدمه اي بر نمونه گيري                                  حسن سرايي

4.      تحليل رگرسيون چند متغيري در علوم رفتاري            كرلينجر

5.      روش تحقيق كيفي     كاترين مارشال

6.       مباحث مشاهده ، مطالعه موردي، روش تحليل گفتمان و تحليل محتوا از كتب مختلف روش تحقيق مطالعه شوند.

7.      تبيين در علوم اجتماعي                                  دانيل ليتل    ترجمه سروش

8.      چيستي علم                                                چالمرز        زيباكلام

9.      روش تحقيق در علوم اجتماعي 1و2                   ارل ببي

10- کندو کاو رفیع پور

11- نمونه گیری سرایی ؛ زهره سرمد و همکاران ؛ طراحی پیشنهاد پژوهش ترجمه چاوشیان؛ آزمون آماری با spss ساعی

راهنمای روش شناسی و آمار در علوم اجتماعی ومباحثی که به صورت خلاصه مطرح می شود حتما مطالعه شود:

مباحث مروبط به روش شناسی ومکاتب روش شناسی ازکتاب چیستی علم استفاده گرددوبصورت زیر مطالعه گردد:

عقل گرایی:عقل گرایی انتقادی رویکرد پوپر-رویکرد مثبت ومنفی عقل گرایی

تجربه گرایی:بانیان تجربه گرایی ونظریات آنان- رویکرد مثبت ومنفی تجربه گرایی

روش تاویل:بانیان تاویل وویژگیهای روش تاویل-جایگاه روان شناسی در این روش

روشهای تاریخی وروشهای مقایسه ای:رویکرد قوت وضعف این روشها

روش تحلیل محتوی:مقولات -انواع مقوله ها-واحدها-مکاشفه-مراحل تحلیل محتوی-

طیف ها:مقایسه زوجی-ط بوگاردوس-ط تورستن-ط لیکرت-ط اوزگود

معیارهای مقبولیت تحقیق:اعتبار-قابلیت اعتماد وحتما بایدیاد بگیرید که کدام یک از روشها دارای روایی وپایایی میباشند یا نمی باشند.(معمولا ازاین گونه سئوالات زیادداده می شود)

نمونه گیری:نمونه گیری احتمالی:ن تصادفی ساده-ن سیستماتیک-ن طبقه ای(نسبی وغیر نسبی)-ن خوشه ای

               نمونه گیری غیر احتمالی:ن اتفاقی-ن تعمدی-نمونه گیری سهمیه ای( معمولا ازاین گونه سئوالات زیادداده می شود)

ضریب همبستگی-واریانس- کوواریانس... را حتما یاد بگیرید.

تحلیل مسیر وتحلیل عاملی ومبحث رگرسیون ساده ورگرسیون چند متغیری رانیز مطالعه کنید.

 

پ) زبان

1.     The key words in power                       by john scott

2.     Mobilization and revolution                  by charls Tilly

برای اصطلاحات هم آخر کتاب جامعه شناسی گیدنز و هورتون هم مفیدند.

 

ت) حوزه های تخصصی

 حوزه هاي جامعه شناسي سياسي(دانشگاه تربیت مدرس)

1.      جامعه شناسي سياسي                                                       بشريه

2.      مقدمه اي بر جامعه شناسي سياسي ايران                                  بشريه

3.      جامعه شناسي سياسي معاصر                                          كيت نش  ترجمه تقي دلفروز

4.      نظريه هاي ليبراليستي و ماركسيستي قرن بيستم 1و2                بشريه

5.      گفتارهايي در باب قدرت                                               باري هينديس       مصطفي يونسي

6.       قدرت فره ايزدي، شر شيطاني                                       

7.      ايران بين دو انقلاب                                                      يرواند آبراهاميان

8.      مقاومت شكننده جان فوران                                              احمد تدين

9.      قدرت راديكال                                                            اسيتون لوكس   عماد افروغ

حوزه جامعه شناسي جنبش هاي اجتماعي:

10.  مقدمه اي بر جنبش هاي اجتماعي                                        دونالد دلاپورتا   تقي دلفروز  نشر كوير

11.  نظريه هاي جنبش اجتماعي                                                حميرا زاده

 

حوزه جامعه شناسي انقلاب:

12.  تئوري هاي انقلاب                                              الوين استانفورد كوهن   طيب   قومس

13.  مطالعات نظري، تطبيقي و تاريخي در باب انقلاب          جك گلدستون    دلفروز       كوير

14.  بسيج سياسي                                                     بشريه

15.  نظريه پردازي در باب انقلاب ها                              جان فوران     فرهنگ ارشاد

16.  كالبد شكافي چهار انقلاب                                        كرين برنتبون

17.  منطق كنش جمعي                                                نيل اسملسر   محمود دژاكام

كتاب هاي  نيكي كدي و هانا آرنت  و اسكاكپول در صورتي كه وقت داشتيد.

 منابع اختصاصي براي دانشگاه علامه طباطبايي

بغير از منبع قبلي 6 منبع زير الزامي است

1.      جامعه شناسي دين                                      هميلتون   محسن ثلاثي

2.      جامعه شناسي معرفت

3.      شناخت و ساختار اجتماعي                            پيتر هميلتون ترجمه حسن شمس آوري

4.      ايدئولوژي و اتوپيا                                          مانهايم

5.      جامعه شناسي علم                                         منوچهر محسني

6.       جزوه جامعه شناسي شهري و صنعتي                  پرويز پيران از دانشگاه علامه

 منابع دكتري جامعه شناسي توسعه

1.      تغيير اجتماعي و توسعه       الوين سو ترجمه حبيب اله مظاهري

2.      جهاني شدن                    واترز

3.      جهان رها شده                 گيدنز

4.      پيامدهاي مدرنيت                                                   گيدنز

5.      جامعه شناسي توسعه                                               ازكيا

6.       انديشه نوسازي در ايران                                         ارمكي

7.      تغييرات اجتماعي                                                  ارمكي

8.      پاتوق مدرنيته                                                      ارمكي

9.      مدرنيته ايراني                                                     ارمكي

10.  توسعه اقتصادي اجتماعي                                           تودارو

11.  سرمايه                                                                ماركس

12.  دولتها و انقلاب ها                                                  اسكاچپول

13.  سامان سياسي در جوامع دستخوش دگرگوني                    هانتيگتون     ثلاثي

14.  چرا انسانها شورش مي كنند                                       تد گور

15.  ريشه هاي ديكتاتوري و دموكراسي                               برينگتون مور    بشريه

16.  جامعه شناسي شهري                                               توسلي

17.  جامعه شناسي شهري                                               فريده ممتاز

18.  جامعه شناسي شهري                                               محمد تقي شيخي

19.  جزوه جامعه شناسي شهري                                        صديق سروستاني

20.  جزوه هاي دين و توسعه  و توسعه شهري  دانشگاه تهران

21.  سرمايه اجتماعي، اعتماد و دموكراسي                         شومپيتر

براي اين گرايش نظريه ها و روش تحقيقق و زبان همان موارد قبلي است

 

 

چند توصیه و درخواست

-  سعی کنید منابع اصلی و دست اول جامعه شناسی را تهیه و مطالعه فرمایید.

-  خود را تا آنجا که می توانید با دانش های تاریخ(اجتماعی) و فلسفه(ی اجتماعی)- که بسیار مرتبط با جامعه شناسی اند- مجهز نمایید.

-  جدیدترین کتب منتشره و مخصوصاً مقاله های تخصصی را پیگیری و مطالعه نمایید.

-  از روش های مباحثه و مشاوره با اساتید و دانشجویان مقاطع بالا بهره بگیرید.

-  وقت خود را چندان به کلاس های تقویتی و موسسه ها و ... تلف نکنید.

-  سعی کنید دارای مدارک تحصیلی مرتبط باشید.(لیسانس و ارشد و دکترای جامعه شناسی)

 

- به کتب و گفته ها متکی نباشید. اگر به این احساس و توانایی رسیده اید که می توانید مستقل درباره ی مسایل جامعه شناسی نظر بدهید و نقد کنید و... احتمال قبولی اتان بیشتر خواهد بود.

منابع فوق حتماً دارای نواقصی به ویژه در حوزه ها هستند ولی به نظر من زیاد به دنبال منابع رنگارنگ نباشید . هر کسی هم احتمال دارد یک سری منابع سلیقه ای را پیشنهاد دهد.

 

اولویت در مطالعه ی منابع هم حائز اهمیت است.

1- تهیه ی منابع

۲- نحوه ی مطالعه ی منابع و اولویت بندی آنها هر دو مهم اند که بستگی به سه فاکتور اصلی زیر دارد:

۱- مدرک کارشناسی و یا ارشد شما مرتبط با جامعه شناسی باشد یا نه؟

۲- میزان مطالعه ی تخصصی در حوزه ی جامعه شناسی تان چقدر و چگونه است؟

۳- چقدر زمان دارید ؟ شاغلید یا نه؟ مجردید یا متاهل و...

اگر مدرک مرتبط و میزان مطالعه مناسب باشد و زمان کافی در اختیار دارید ، به یک نحو باید منابع را اولویت بندی کنید و اگر شرایط فوق را ندارید باید به نحوی دیگر منابع را اولویت بندی کنید.

در حالت کلی اگر زمان کافی ندارید یا تخصصی مطالعه نداشته اید پیشنهاد این است:

در نظریه ها(اولویت بندی)

کتاب نظریه های لویس کوزر؛ راب استونز ؛ ایان کرایب ؛ ریتزر ؛ ریمون آرون ؛ گولدنر

در روش تحقیق و آمار

روش تحقیق زهره سرمد و همکاران ؛ کندوکاو دکتر رفیع پور ؛کتاب های دکتر ساروخانی (جلد ۱ و ۲ ) ؛ روش تحقیق کیفی در علوم اجتماعی سیلورمن،طراحی پیشنهاد پژوهش نورمن بلیکی ترجمه چاوشیان؛

در آمار علوم اجتماعی و رفتاری: آمار در علوم اجتماعی دی واس یا نورمن کورتز ؛ تکنیک ها و آمار قاضی طباطبایی،آزمون آماری با spss ساعی، آمار پاشاشریفی،  آمار با آزمون های کامپیوتری منصورفر ؛کرلینجر ؛نمونه گیری سرایی

در حوزه ها:

بررسی مسایل ایران (مانند سنت و مدرنیته، هویت ، خانواده ، ارتباطات، فمینیسم، آسیب شناسی ها، شکاف نسلی، ...)؛ مقاله های مربوط به توسعه ( شهری و روستایی از جمله آثار دکتر ازکیا ، دکتر سیف الهی،)، فرهنگ و نقد (دکتر کچوئیان ، دکتر کتبی ...، جهانی شدن...)

 

از نظر اعتبار دانشگاه آزاد (علوم و تحقیقات ، تهران مرکزی ، دهاقان) باید گفت که یکی از ملاک های اعتبار دانشگاه و رشته ی دکترای جامعه شناسی به اساتیدی است که آن رشته را تدریس می کنند.

در برخی دروس ممکن است بعضی از اساتید چندان شهرت بین المللی نداشته باشند اما دارای کیفیت تدریس بالاتری باشند ولی در حالت کلی به این ترتیب است که :

اول ) دانشگاه آزاد ، واحد علوم و تحقیقات

دوم) دانشگاه آزاد ، واحد تهران مرکز

سوم) دانشگاه آزاد ، واحد دهاقان

 

|+| نوشته شده توسط مصطفی آب روشن در یکشنبه بیست و یکم شهریور 1389 و ساعت 11:6 | 
Powered By Blogfa - Designing & Supporting Tools By WebGozar